Themabijeenkomst MS-vereniging dd. 29 januari 2005
Assertiviteit
Op zaterdagmiddag om 14.00 uur waren 15 leden van de MSVN regio Gelderland Noord bijeen in de Stolp. Ria van Vilsteren stelde het voltallige bestuur voor. Hierna wordt de psychologe van het MS-centrum Nijmegen voorgesteld: Marlene Bakker-Brussaard. Zij opent door te vertellen wie zij is: voormalig een verloskundige, die een psychologiestudie had opgepakt. Voor haar praktijk als verloskundige bleek, na de geboorte van haar twee kinderen, hoe belangrijk het kon zijn om ook ervaringsdeskundige te zijn.
Vanwege haar affiniteit met MS is ze bij het MS-centrum Nijmegen gaan werken als psychologe. De titel van haar lezing luidt dan ook: van MenS tot mens. Zij is immers behalve deskundig als professionele kracht op het MS-centrum in Nijmegen ook een erg betrokken persoon. Haar studie psychologie en haar vroegere baan als verloskundige hebben veel bijgedragen aan haar inlevingsvermogen op het gebied van mensen (met MS).
Je kunt een aantal fasen in de verwerking (van onder andere MS) onderscheiden:
1. onzekerheid
2. verstoring
3. heroveren van een eigen identiteit
4. streven naar welzijn
In de praktijk kun je niet spreken van een strikte scheiding, de fasen lopen vaak door elkaar. Bij ieder individu is het weer anders, net als ieders eigen MS. Zoals bij veel zaken is de tijd een grote factor in het gehele verwerkingsproces; het kost veel, heel veel tijd om tot een acceptatie te komen.
Bij MS speelt, nog meer als bij andere ziekten, de soms grote wisselingen een enorme factor. Net als je denkt: "Oké, hier zal ik het dan mee moeten doen" neemt het weer een andere wending, en kun je weer opnieuw beginnen.
De genoemde onzekerheid zal iedereen in het begin ervaren: niks is nog zoals vroeger, de hele wereld staat op z'n kop.
De verstoring hangt sterk samen met de diagnose. Het voelt vaak als een doodvonnis.
De manier waarop je je bezighoudt met heroveren van een identiteit heeft veel te maken met je houding.
Sommigen kunnen hun nieuwe situatie goed aan. Als je actief met je ziekte omgaat, je zelf vorm aan je leven geeft, je zelf informatie om afwegingen te kunnen maken zoekt en je zelf bepaalt met welke hulpverleners je welke soort van relatie aangaat dan heb je je lot beter in eigen handen. De regie blijft dus bij jou.
Sommigen ondergaan hun ziekte. De basishouding is afwachtend en men neemt geen initiatief. Hij of zij laat de beslissingen aan hulpverleners over en is dan ook vaak ontevreden over de geboden zorg. Hij of zij voelt zich vaak onrechtvaardig behandeld. Dit is ook logisch; niemand kan voelen of denken hoe jij het ervaart of wilt.
Uit onderzoek is inmiddels gebleken dat het verloop van de ziekte bij de tweede houding objectief gemeten slechter is.
Het streven naar welzijn hangt sterk samen met assertiviteit.
Assertief zijn betekent:
opkomen voor je eigen rechten
het tonen van emoties
duidelijk uitspreken van je eigen mening
zelfvertrouwen
nee kunnen zeggen zonder schuldgevoel
keuzes durven maken
risico's durven nemen
Wat betreft de hulpverleners gaat het om een ontmoeting met jou als patiënt. Als je jouw gebrek aan assertiviteit als probleem ziet, kun je erover lezen of een cursus volgen.
Er kwam veel reactie uit de groep: of een duidelijke herkenning, een vraag of gewoon een reactie.
Na de pauze gingen we uiteen in groepjes, elk met een eigen 'case' (probleemstelling). We praten er als groepje met elkaar over en één van elk groepje rapporteert aan de hele groep. Een en ander leidt tot erg betrokken en persoonlijke discussies. Dichtklappen, afwijzing van gevraagde voorzieningen, tactiek om je doel te bereiken, schaamte van je kinderen, je gelijk doordrijven of niet, soms bewust niet assertief zijn, slechtere momenten beleven en zo verder. Marlene besluit haar bijdrage met een aantal uitgangspunten voor assertiviteit:
1. vind jezelf belangrijk genoeg
2. het doet er iets toe hoe jij je opstelt
3. bedenk niet alleen hoe je het niet wilt, maar vooral hoe je het wel wilt
4. stel je vasthoudend en consequent op
5. zorg dat je goed geďnformeerd bent over je rechten en mogelijkheden
6. beslis zelf waar je wel en waar je geen energie in wilt steken
7. samen sta je soms sterker
8. volg een assertiviteitscursus of laat je ondersteunen
9. let op je lichaamshouding
10. doe geen persoonlijke aanval maar bepaal je tot het doel
11. zie situaties die voor spanningen zorgen zoveel mogelijk als een uitdaging, en niet als iets dat uitgevonden is, speciaal om jou te pesten
12. kies een goed moment om je vraag te stellen of je verhaal te doen
13. bedenk dat de ander met een botte reactie meer over zichzelf zegt dan over jou
14. hang niet alles aan je ziekte
15. geef informatie, ga er niet van uit dat je omgeving dingen wel weet of ziet
We hadden volop gelegenheid om onze eigen mening naar voren te brengen waardoor de middag wel een beetje uitloopt. Ondanks, misschien ook wel dankzij het feit dat er zoveel verschillende meningen zijn wordt het een leerzame en gezellige middag.
Ria bedankt Marlene Bakker voor haar open en eerlijke manier van praten en haar deskundige inbreng. Met een bos bloemen en een daverend applaus wordt de middag besloten.
